Hầu hết du học sinh Việt Nam khi sang Úc hay Anh đều có nhu cầu làm thêm để trang trải chi phí sinh hoạt và tích lũy kinh nghiệm. Nhưng không ít bạn lần đầu đi làm lại bị trừ thuế “trên trời” chỉ vì chưa biết cách đăng ký mã số thuế, hoặc mắc kẹt với mã thuế khẩn cấp mà không hề hay biết. Nếu không hành động đúng, bạn có thể mất cả trăm, thậm chí cả nghìn đô la hay bảng Anh mỗi năm. Bài viết này giúp bạn nắm trọn những kiến thức thuế cơ bản nhất - từ mã số thuế cá nhân (TFN) ở Úc, mã thuế BR ở Anh, cho đến cách hoàn thuế thừa - để vừa làm thêm đúng luật, vừa giữ trọn đồng tiền mình làm ra.
1. Mã số thuế (TFN) tại Úc - Chìa khóa tránh bị đánh thuế tối đa
Khi bắt đầu làm thêm tại Úc, việc đầu tiên bạn phải làm là xin Tax File Number (TFN)—mã số thuế cá nhân do Cơ quan Thuế Úc (ATO) cấp. Đây không chỉ là yêu cầu bắt buộc với mọi người lao động, mà còn là “tấm khiên” giúp bạn không bị khấu trừ thuế ở mức cao nhất. Quy định hiện hành: nếu bạn không cung cấp TFN cho chủ lao động, họ buộc phải khấu trừ thuế thu nhập của bạn theo mức 47% trên toàn bộ số tiền kiếm được, bất kể bạn kiếm ít hay nhiều.
Cách đăng ký TFN (miễn phí):
- Vào trang ato.gov.au → Apply for a TFN
- Điền hồ sơ online (~20 phút)
- TFN được gửi qua bưu điện trong 14-28 ngày
- Sau khi có TFN, đưa cho chủ lao động để họ cập nhật vào hệ thống trả lương
2. Mã thuế BR và PAYE tại Anh
Tại Anh, hệ thống thuế vận hành qua PAYE (Pay As You Earn)—thuế được khấu trừ trực tiếp từ lương. Khi mới bắt đầu làm việc, nếu chưa có mã thuế chính thức, bạn sẽ bị áp mã thuế khẩn cấp BR (Basic Rate): toàn bộ thu nhập bị đánh thuế 20% mà không được hưởng Personal Allowance.
Cách lấy mã thuế chính xác:
- Đăng ký National Insurance Number (NINo)—gọi 0800 141 2075
- Sau khi có NINo, HMRC sẽ cấp mã thuế chính xác
- Personal Allowance hiện tại: £12.570/năm miễn thuế
- Với mã thuế đúng, sinh viên làm thêm 20h/tuần × £12.21/giờ × 52 tuần = ~£12.698—gần như không phải đóng thuế!
Bảng So sánh Thuế Úc vs Anh
Khi so sánh hệ thống thuế giữa hai quốc gia, điểm khác biệt đầu tiên nằm ở mã số thuế: Úc sử dụng TFN còn Anh yêu cầu NINo. Bạn đăng ký TFN trực tuyến qua ato.gov.au, trong khi NINo cần gọi đến số 0800 141 2075. Thời gian nhận mã số cũng khác nhau—TFN mất khoảng 14-28 ngày, còn NINo thường kéo dài 4-8 tuần. Hậu quả nếu không có mã số thuế khá nghiêm trọng: tại Úc bạn bị khấu trừ tới 47% thu nhập, còn ở Anh bạn bị áp mã BR với mức thuế 20% và mất toàn bộ Personal Allowance. Về ngưỡng miễn thuế, Úc cho phép miễn thuế đến AUD 18.200 mỗi năm, trong khi Anh miễn thuế cho £12.570 đầu tiên. Mức thuế suất thấp nhất tại Úc là 19% áp dụng cho thu nhập từ AUD 18.201 đến 45.000, còn Anh áp dụng 20% cho thu nhập từ £12.571 đến 50.270. Cuối năm tài chính, bạn có thể hoàn thuế thừa qua myTax tại Úc (từ tháng 7 đến tháng 10) hoặc qua mẫu P800/P87 tại Anh (trực tuyến hoặc qua bưu điện).
Cách Hoàn thuế Thừa
Úc: Cuối năm tài chính (30/6), đăng nhập myGov → ATO → myTax. Hệ thống tự động tính số thuế bạn đã đóng và số thuế phải đóng. Nếu đóng thừa, tiền được hoàn về tài khoản ngân hàng trong 2-4 tuần. Sinh viên làm thêm part-time thường được hoàn AUD 500-1.500/năm.
Anh: Cuối năm tài chính (5/4), kiểm tra P60 từ chủ lao động. Nếu bị đánh thuế thừa, HMRC sẽ tự động gửi P800. Nếu không nhận được, nộp P87 online. Hoàn thuế thường mất 4-8 tuần.
Các Loại Thuế Khác
Về thuế thu nhập, cả Úc và Anh đều áp dụng biểu thuế lũy tiến với mức từ 19% đến 45% tại Úc và từ 20% đến 45% tại Anh. Một điểm khác biệt quan trọng là Superannuation: tại Úc, chủ lao động bắt buộc đóng 11,5% vào quỹ hưu trí cho bạn và bạn có thể rút khoản này khi rời Úc, trong khi ở Anh, việc tham gia pension scheme là tự nguyện. Thuế GST tại Úc là 10% và VAT tại Anh là 20%, cả hai đều đã được tính trong giá niêm yết. Người thuê nhà ở cả hai quốc gia đều không phải chịu thuế Council.
Đừng để mất tiền oan vì thuế. Chat UNILINK để được hướng dẫn đăng ký TFN/NINo—góc dưới phải.
Bài viết liên quan:
- Quy định Làm thêm cho Du học sinh: Úc, Anh, NZ, SG, MY
- Mở Tài khoản Ngân hàng: Tuần đầu tiên
- Lập Ngân sách Du học: Template Hàng tháng
Câu hỏi Thường gặp (FAQ)
Hỏi: Nếu tôi làm việc trước khi có TFN thì sao? Bạn sẽ bị khấu trừ 47% trong thời gian đó. Nhưng đừng lo—số tiền bị khấu trừ thừa sẽ được hoàn lại khi bạn khai thuế cuối năm (nếu tổng thu nhập dưới ngưỡng chịu thuế).
Hỏi: Tôi có cần khai thuế nếu không làm thêm không? Úc: Có—nên nộp “non-lodgment advice” để báo với ATO rằng bạn không có thu nhập. Anh: không cần nếu không có thu nhập.
Hỏi: Làm thế nào để lấy lại superannuation khi rời Úc? Nộp DASP (Departing Australia Superannuation Payment) qua myGov sau khi visa hết hạn và bạn đã rời Úc. Lưu ý: bị đánh thuế 35-65% tùy loại visa.
UNILINK—MARA & QEAC. Hướng dẫn thuế MIỄN PHÍ cho du học sinh.